Wydawca treści

Ochrona lasu

Stan zdrowotny lasów jest przedmiotem stałej obserwacji i oceny przez administrację terenową nadleśnictwa i wyspecjalizowane służby Lasów Państwowych.

Trwałość  ekosystemów  zależy  m.in.  od  możliwości  ograniczenia  czynników niszczących.

Głównymi czynnikami zagrożenia środowiska przyrodniczego są:

  • czynniki abiotyczne (fizyczne) – powstają w wyniku oddziaływania na las warunków przyrody nieożywionej;
  • czynniki  biotyczne  –  powstają  w  wyniku  procesów  życiowych  owadów,  grzybów i zwierząt.
  • czynniki  antropogeniczne  –  powstają  w  wyniku  działalności  człowieka,  która przynosi szkody w lasach.

Do najczęściej występujących zagrożeń abiotycznych należą czynniki atmosferyczne:

  • długotrwały brak opadów powodujący susze,
  • nadmierne i gwałtowne opady deszczu (wypłukiwanie sadzonek),  gradu (uszkodzenia mechaniczne sadzonek) i mokrego śniegu (okiść – śniegołomy),
  • gwałtowne wiatry, wywalające i łamiące drzewa,
  • przymrozki, powodujące uszkodzenia pędów, wysadzanie sadzonek.

Najistotniejszym, gwałtownym zdarzeniem ostatnich lat była wichura w dniu 09.07.2004 roku. Skutkiem huraganu było powstanie wielkoobszarowych złomów i wywrotów w pasie o szerokości ok. 250m i długości ok. 8 km. w lasach państwowych i prywatnych. Zniszczeniu uległy zabudowania wsi Jelonka i część miejscowości Kleszczele. Po  przejściu  huraganu  zaszła  konieczność  usunięcia  zrębami  zupełnymi złomów  i  wywrotów  w  drzewostanach  o  łącznej  powierzchni  62,34  ha,  w  leśnictwach Jelonka, Kleszczele i Rajsk. W pozostałych leśnictwach szkody miały charakter rozproszony. Łączna  masa  grubizny  pozyskana  w  związku  z  uprzątaniem  skutków wichury wyniosła ok. 18 000 m3.

  

            Zasięg szkód wyrządzonych przez huragan (op. U.Wróbel)

 

Do najczęściej występujących zagrożeń biotycznych należą:

  • szkodniki owadzie (pierwotne i wtórne),
  • grzyby pasożytnicze,
  • nadmierne występowanie zwierząt roślinożernych,
  • podtopienia powodowane przez bobry.

Na terenie Nadleśnictwa prowadzi się kontrolę występowania szkodliwych owadów, co pozwala na określenie potencjalnego zagrożenia masowego występowania tych szkodników. Ze strony owadów pierwotnych zagrożenie nie występuje. W przypadku szkodników wtórnych obserwuje się, przede wszystkim w drzewostanach osłabionych, obecność przypłaszczka, cetyńców i korników. Największe szkody wyrządza przypłaszczek granatek – przede wszystkim w drzewostanach rosnących na gruntach porolnych. W ramach ograniczenia występowania szkodliwych owadów na terenie Nadleśnictwa prowadzi się następujące działania:

  • wykładanie drzew, stosów pułapkowych i pułapek feromonowych,
  • obserwacje rozwoju szkodników,
  • wycinanie i ewidencję drzew trocinowych,
  • kontrole nadzwyczajne występowania szkodników pierwotnych,
  • zwalczanie ryjkowców (szeliniak, sieciech, zmiennik) poprzez wykonywanie rowków i dołków chwytnych z krążkami sosnowymi,
  • zwalczanie chemiczne (w wyjątkowych sytuacjach, obecnie odchodzi się od stosowania środków chemicznych na rzecz biologicznych metod ochrony lasu).

Potencjalnym zagrożeniem ze strony grzybów może być huba korzeniowa. Osłabione przez różne czynniki drzewostany są atakowane przez grzyby pasożytnicze, a przede wszystkim przez opieńkę miodową i hubę korzeniową. Celem ograniczenia powstałych szkód z tytułu występowania huby korzeniowej i zastopowania dalszego rozprzestrzeniania się choroby, pnie usuniętych  w  cięciach  pielęgnacyjnych drzew zabezpiecza się przy użycia biopreparatu zawierającego grzybnię Phlebiopsis gigantea (grzyb konkurencyjny dla huby).

Zwiększanie naturalnej odporności ekosystemów leśnych Nadleśnictwo realizuje poprzez stosowanie biologicznych metod ochrony lasu. W tym celu wykonuje się:

  • wykonanie zbiorników małej retencji,
  • zakładanie remiz,
  • wywieszanie budek lęgowych dla ptaków,
  • wykładanie karmy dla ptaków,
  • ochronę mrowisk.

Do najczęstszych zagrożeń antropogenicznych należą:

  • zanieczyszczenia powietrza (energetyka, gospodarka komunalna, transport),
  • zanieczyszczenia wód,
  • pożary lasu,
  • nadmierna penetracja lasu,
  • sztuczne obniżanie poziomu wód gruntowych,
  • wprowadzanie obcych gatunków roślin.

Osobną grupę zagrożeń ze strony człowieka jest szkodnictwo leśne. Zwalczaniem przestępstw i wykroczeń leśnych na terenie nadleśnictwa zajmuje się straż leśna i pracownicy terenowi administracji nadleśnictwa.

Do bezpośrednich form negatywnego oddziaływania ludzi na lasy należy zaliczyć:

  • wywożenie śmieci do lasu, 
  • nielegalną wycinkę i kradzież drewna,
  • kłusownictwo,
  • kradzieże sadzonek z upraw i niszczenie drzewek,
  • niszczenie urządzeń turystycznych, tablic informacyjnych i ostrzegawczych,
  • niszczenie stanowisk roślin chronionych,
  • płoszenie zwierzyny, niszczenie gniazd, mrowisk.

Ochrona przeciwpożarowa.

Nadleśnictwo Bielsk zostało zaliczone do najwyższej kategorii zagrożenia pożarowego. Wynika to ze struktury i składu gatunkowego drzewostanów nadleśnictwa, wśród których przeważają młode drzewostany sosnowe założone na siedliskach borowych - szczególnie narażonych na powstawanie pożarów. Dodatkowym czynnikiem zwiększającym zagrożenie lasów jest rozdrobnienie kompleksów leśnych i przemieszanie ich z łąkami, pastwiskami i innymi użytkami rolnymi. Na użytkach rolnych położonych w sąsiedztwie lasów w okresie wiosennym nagminnie wypalane są trawy i inne pozostałości roślinne. Powoduje to gwałtowny wzrost zagrożenia pożarowego lasów w okresie wczesnowiosennym. W okresie letnim i jesiennym lasy są masowo penetrowane przez turystów i okoliczną ludność zbierającą jagody, grzyby itp. Stwarza to dodatkowe zagrożenie lasów pożarami. W ostatnich latach poważnym problemem stały się pożary spowodowane złośliwymi podpaleniami. Zagrożenie zwiększa też linia kolejowa Czeremcha - Hajnówka i Czeremcha - Białystok, wzdłuż której prawie każdego roku mają miejsce pożary lasów.

2 lipca 1992roku wydarzył się największy pożar lasu w historii Nadleśnictwa Bielsk. Na terenie obrębu Kleszczele spaliło się 123 ha lasu na terenie leśnictwa Jelonka i Kleszczele. Pożar objął częściowo rezerwat ścisły „Jelonka" (73ha).

                                     Pożarzysko rezerwat "Jelonka" ( fot. J.Radkiewicz)

                        Pożarzysko rezerwat "Jelonka" ( fot. J.B.Faliński)

                        Pożarzysko rezerwat "Jelonka" ( fot. J.B.Faliński)

11 czerwca 2000  roku miał miejsce pożar w okolicach wsi Czechy Orlańskie, który strawił w leśnictwie Czechy – 25,49 ha, w leśnictwie Jelonka – 20,58 ha oraz 50,49 ha lasów prywatnych a także 9 budynków gospodarczych we wsi.